0
0

قصد و اراده و نیت چیست؟

3795 بازدید

تعریف قصد و نیت و اراده

در پادکست اراده چیست

 

تفکر چه چیز است، شیخ محمود جواب مى‏فرماید که:

«تفکر رفتن از باطل سوى حق‏   بجز و اندر بدیدن کل مطلق»
     

بباید دانست ایدک اللّه به طریق مستقیم غیر مغضوب که موجودات ممکنه از روى صورت که تعین و تشخص خارجى است، باطل و فانى‏اند. و از روى معنى که عبارت از حقیقت و ماهیت است، حق باقى، «کُلُّ شَیْ‏ءٍ هالِکٌ إِلَّا وَجْهَهُ» شاهد است.

نزد ابن عربی تفکر عبارت از انتقال است، از ظواهر موجودات ممکنه که باطل و فانى ‏اند، به بواطن ایشان که آن حقیقت و ماهیت ایشان است، خواه به طریق ترتیب امور معلومه و خواه بر سبیل کشف و الهام، به حیثیتى که در ضمن هر فردى از افراد موجودات مشاهده و ملاحظه مطلق تواند کرد، که مقید همان مطلق‏ است.

**شرح گلشن راز(ابن ترکه)، ص: ۶۱

در همان منبع آمده است که:

حکیمان کاندرین کردند تصنیف‏   چنین گفتند در هنگام تعریف‏
     
که چون حاصل شود در دل تصور   نخستین نام او باشد تذکر
     
و زو چون بگذرى هنگام فکرت‏   بود نام وى اندر عرف عبرت‏
     
تصور کان بود بهر تدبر   به نزد اهل عقل آمد تفکر
     

تصور، حصول صورت شى‏ء است در دل حکیم، آن حصول صورت شى‏ء را در اوّل مرتبه تذکر نام نهاد. و در مرتبه دوّم که از آن صورت حاصله انتقال کرده مى ‏شود، به معنى آن را عبرت مى‏گویند، از بهر آنکه عبرت از عبور است، چون از آن صورت حاصله عبور کرده باشد به معنى، و در مرتبه سوم تصور، اگر براى تدبر است که ترتیب امور معلومه باشد، آن را تفکر مى‏خوانند.

بباید دانست رزقک اللّه اشرف نصیب و اوفر حظ، که هر چیز که در دل و در ذهن درآید، آن را سه مرتبه است نزد حکیم، و در هر مرتبه در عرف خود نامى نهاد، چنانکه ذکر کرده شد، و تذکر و عبرت و تفکر

اوّل مرتبه را خاطر اوّل و سبب اوّل و فقر خاطر نیز مى‏ گویند.

و در دوّم مرتبه که نفس محقق شود، اراده‏ مى‏گویند

چنانکه شیخ محى الدین قدس سره مى‏فرماید: «فاذا تحقق فى النفس سموه اراده»،

و در مرتبه سوم که حکم به نفى و اثبات کرده مى‏شود، عزم مى‏خوانند، و عند التوجه الى الفعل سموه قصدا،

و در مرتبه چهارم که عند التوجه الى الفعل است، قصد مى‏ نامند، و مع الشروع فیه سموه نیه،

و در مرتبه پنجم که آن توجه همراه با شروع است در فعل، آن را نیت مى‏خوانند.

این است مراتب موجودات ذهنى و عقلى تا به مرتبه وجود خارجى رسیدن.(۱)

ز ترتیب تصورهاى معلوم‏   شود تصدیق نامفهوم مفهوم‏
     

مقصود آنکه هر چیز که در عالم است، در ابتداى حال معلوم نیست، بعضى معلوم است و بعضى نامعلوم. حکما و عقلا قاعده و طریقه‏اى چند پیدا کرده‏اند، که بدان قاعده و طریقه امر نامعلوم را معلوم کنند، به زعم خود، و آن قاعده و طریقه را در چهار شکل ترتیب و تصویر کرده‏اند[۱]

*نقد النصوص فى شرح نقش الفصوص ؛ متن ؛ ص۹۵

به هر طرف نگرى صورت مرا بینى‏ إ ۲۲۱   اگر به خود نگرى یا به سوى آن شر و شور
     

***********************************************************************

[۱] صائن الدین على بن ترکه، شرح گلشن راز(ابن ترکه)، ۱جلد، نشر آفرینش – تهران، چاپ: اول، ۱۳۷۵.

[۲] عبد الرحمن جامى، نقد النصوص فى شرح نقش الفصوص، ۱جلد، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامى – تهران، چاپ: دوم، ۱۳۷۰.

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://www.portalesharat.net/?p=4770
اشتراک گذاری:
کتابخانه بزرگ پرتال اشارت
مطالب بیشتر
برچسب ها:

نظرات

0 نظر در مورد قصد و اراده و نیت چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.